• Giới thiệu

  • Tự họa

    Mùa xuân mơ ước Giả dụ như em là mặt trời Anh sẽ xin làm trái đất Tự quay quanh mình và quay quanh em Quay quanh mình Để mỗi ngày sẽ được nhìn em Quay quanh em Để mỗi năm làm thơ yêu mùa xuân mơ ước Cuộc đời dù xuôi ngược Anh vẫn đợi chờ Cho mùa xuân đi tới Để mùa đông đi qua Không còn mưa bay nhạt nhòa trong trí nhớ Khi mùa xuân tới Tình ta sẽ vời vợi Thơ sẽ bay – nắng sẽ ấm – chim sẽ ca – hương sẽ thơm Ngào ngạt trong tim Và em yêu dấu ơi! Suốt cuộc đời Chắc không còn gì đẹp hơn Bằng những mùa xuân mơ ước Vậy em hãy làm mặt trời Để anh được làm trái đất KHẮC MINH
  • Chọn đề mục

  • Bài viết mới

  • Đọc nhiều nhất

  • Lưu trữ

  • Bình luận

    Nguyen Hung Dung on Phan Nhự Thức
    Nguyễn Hùng Dũng on Phan Nhự Thức
    Quảng Ngãi Quê hương… on Quảng Ngãi Quê hương tôi…
    Cõi tình xuân – thơ… on Cõi tình xuân – thơ Phan…
    ginahoang on Hoàng Hương Trang
    khacminh on 4 ĐOẢN KHÚC EM – thơ Ngu…
    khacminh on Đêm nằm ở quê vợ nghe tiếng ển…
    TRANG KỶ NIỆM LÊ VĂN… on Phan Nhự Thức
    Phan Nhự Thức và Tạp… on Phan Nhự Thức
    Chùm thơ Bùi Văn Can… on Chút tình thơ cho buổi ấy – th…
  • Tháng Tám 2014
    M T W T F S S
    « Jul   Sep »
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    25262728293031

Sen Tịnh Đế – Trần Trọng Cát Tường

sen tinh de

Ảnh: Đoàn Đức Thành (chụp tại Bắc Ninh, tháng 8 năm 2011)

Trong vũ trụ bao la, giữa muôn vật phồn thịnh, hờ hững với danh lợi, triết gia Chu Đôn Di (1017 – 1073), từng nghĩ, trên cạn và dưới nước, muôn ngàn hoa khoe sắc, nhưng loài sen đứng riêng một cõi, là biểu trưng của cao nhã, chính trực, uy nghiêm… Thời Tấn, Đào Uyên Minh riêng đem lòng mến cúc nhưng từ thời Đường lập quốc về sau, thiên hạ đua nhau say mẫu đơn. Không vì thế mà hòa tan cùng thế tục, triết gia này riêng tận đáy lòng đam mê, quyến luyến lấy hoa sen, bởi lẽ loài hoa ấy mọc từ chốn bùn nhơ mà không vấy nhiễm, óng ả tắm mình trong sóng nước lăn tăn mà lại chẳng lẳng lơ, không có vẻ nũng nịu, dáng thẳng ngay mà giữ lòng thanh bạch, không dây không cành, hương càng xa càng thanh đượm, người ái mộ có thể ở xa mà ngắm nhìn chứ chẳng thể sỗ sàng, cợt nhả, đùa bỡn… (Ái liên thuyết). Phải chăng vì thế mà Chu tiên sinh không ngần ngại phẩm bình hoa sen chính là mẫu nhà Nho quân tử và phải chăng cũng chính vì thế mà phỏng mấy kẻ đồng cảm cùng ông.
Hoa sen hiển lộ sự thanh cao, trinh trắng, quý phái, là hiện thân của chân thiện mỹ, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Hài hòa sắc màu, dìu dịu hương thơm như thể ấm cúng yên bình từ ngàn đời nay. Riêng trong họ hàng nhà sen, một loài quý và hiếm nhất, dường như đã bị lãng quên, ít người biết đến, lâu rồi không còn gặp ngoài đời thực: Tịnh đế liên (並 蒂 蓮) hay sen tịnh đế. Ngát hương, mê hoặc lòng người, tượng trưng cho điềm lành, thịnh vượng, sung túc… Sở dĩ mang danh tịnh đế liên bởi hai đóa sen cùng nở trên một cuống (tịnh: liền với nhau, đế: cuống, liên: sen). Với dáng hình có đôi có cặp, sen tịnh đế là hình tượng của một trái tim, một nguồn cội, cùng một số mệnh, cùng một cuộc đời và gợi tưởng đến hạnh phúc song đôi, kết duyên đời đời kiếp kiếp. Và cũng là ẩn dụ chỉ nghĩa phu thê tương ái, tương kính, tình huynh đệ hòa thuận, thanh khí lẽ hằng.

Một truyền thuyết Trung Hoa, không quen thuộc lắm, giải thích nguồn gốc tên gọi loài sen này. Một đôi yêu nhau không thành, hôn nhân bị gia đình phản đối, cùng nhau tự trầm ở hồ sen và sau đó thác sinh thành đóa sen đôi, hiện thân của tình yêu thiêng liêng, đến chết cũng không chẳng thể lìa xa nhau.
Hình ảnh sen tịnh đế ẩn hiện trong văn chương. Một bài thơ xưa, Tịnh đế liên chi đóa đóa song, Thiên nghi chiếu ảnh bàng hàn đường, Chỉ sầu hoạch giác kinh xuy tán, Phiến ảnh phân phi tối khả thương (并蒂連枝朵朵雙,偏宜照影傍寒塘。只愁畫角驚吹散,片影分飛最可傷。) Cùng cội, từng đóa nở song song, Mỹ miều, soi bóng bên ao lạnh, Buồn buồn, tiếng nhạc vang kinh động, Lay bay, từng cánh tiếc thương thương. Câu ca dao, Bao giờ cho được đủ đôi, Như sen tịnh đế một chồi hai bông hoặc Có người yêu đóa tịnh liên, Nên mang hoa quý làm duyên với người. Trong kiệt tác “Cung oán ngâm” của Nguyễn Gia Thiều, người cung nữ tơ tưởng đến loài hoa vương giả này một khi thấm thía nỗi sầu muộn, hồi tưởng về những phút giây hạnh phúc ngắn ngủi, đến rồi đi: Ngọn đèn phòng động đêm xưa, Chòm hoa tịnh đế trơ trơ chưa tàn.
Đã vậy thì sen tịnh đế có từ lâu đời lắm. Sách xưa kể những lễ vật của nghi thức hợp cẩn, hai ly rượu, một đĩa muối gừng, cây đèn chữ y, chòm sen tịnh đế… Uống chung chén rượu, ấy là giao bôi. Nhấm lát gừng chấm muối, gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau, ấy là hẹn ước. Chập hai ngọn đèn chữ y làm một, ấy là duyên nợ ba sinh. Và chùm sen tịnh đế, dẫu mai vật đổi sao dời, nguyện như tịnh đế chẳng rời xa nhau, ấy là thề nguyện…

tinhde

Bìa cuốn Tịnh đế liên chi (Quình lâm Thư thất Tàng bản, Sài Gòn, 1967)

Cầu mong một tình yêu son sắt và thủy chung cho ái nữ Yiễm Yiễm, thi nhân Đông Hồ và nữ sĩ Mộng Tuyết tâm đắc gọi những thơ đưa thơ mừng vào dịp vu quy ái nữ là Tịnh đế liên chi (Quình lâm Thư thất Tàng bản, Sài Gòn, 1967): Tình trăm năm nhánh liên chi kết, Đời bốn mùa hoa tịnh đế tươi. Ông bà Đông Hồ gộp những bài thơ chúc tụng, xướng họa gọi là chút quà gởi trình các thân bằng quyến thuộc đọc cho vui, gọi là lưu trong nghĩa tri giao một giai sự và để ghi nhớ cho đừng quên, báo đáp hậu ý thịnh tình, niềm thân ý thiết, ơn nặng tình sâu. Có thể nói, hiếm gặp một cuốn nào tương tự, từ nhan đề cho đến nội dung, nhất là trị giá đề trên bìa sách, bản đặc ấn, giá thuần nhất: bách lạng thành chi (Con số “một trăm lượng” này tượng trưng cho giá trị tinh thần của món quà). Ở xứ Việt từ trước tới nay chắc chỉ có mỗi tập dạng này, cũng chưa nghe ai nhắc đến cuốn nào khác cả.
Một không khí sinh hoạt văn hóa đã mất. Một loài hoa quyền quý giờ đây vắng bóng dần. Trong lòng không tránh khỏi hoài niệm, bâng khuâng và luyến tiếc những gì dường như chỉ còn trong ký ức một số người và rồi sẽ qua đi mãi mãi.
6.2012

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: